Phong Trào Nhân Quyền ở Mỹ

Chế độ nô lệ đã chính thức bị đặt ra ngoài vòng pháp luật ở Mỹ vào năm 1865 nhưng đây chưa phải là chấm dứt câu chuyện. Sẽ mất nhiều năm và một cuộc đấu tranh lớn để thấy người Mỹ da đen được đối xử giống như người Mỹ da trắng.


Ngày 9 tháng 6, 2020


Translated from BBC's article "The Civil Rights Movement in America."



Tóm tắt về Phong trào dân quyền ở Mỹ

Chế độ nô lệ ở Hoa Kỳ đã bị bãi bỏ vào năm 1865, nhưng người Mỹ da đen vẫn không có quyền bình đẳng:


- Ku Klux Klan đã tấn công và treo cổ người da đen.

- Người da đen không được phép sử dụng các cơ sở công cộng thuộc về người da trắng như trường học và công viên. Điều này được gọi là "tách ly hợp pháp."

- Bản sửa đổi thứ mười bốn trong Hiến pháp Hoa Kỳ đã trao cho những nô lệ vừa mới được giải phóng quyền công dân bình đẳng cho người da trắng. Tuy nhiên, Tòa án Tối cao đã ra phán quyết trong vụ án Plessy v. Ferguson (1896), rằng các cơ sở dành cho người da đen và người da trắng phải 'tách biệt nhưng bằng nhau'. Trên thực tế, các cơ sở của người da đen hầu như luôn tồi tệ hơn người da trắng.


Đã có những nỗ lực thành công để cải thiện tình trạng của người da đen trước những năm 1950 - ví dụ, Hiệp hội Quốc gia vì sự Tiến bộ của Người Da màu (NAACP) được thành lập vào năm 1909. Họ đã tài trợ luật sư cho những người da đen bị đối xử rất tệ bởi tòa án.


Tuy nhiên, vào những năm 1950 và 1960, Phong trào Dân quyền -- do Martin Luther King Jr. lãnh đạo - đã thách thức quyền lực tối cao của người da trắng:


- Năm 1954, Mục Sư Brown đã giành được quyền gửi con đến trường da trắng. Trong một quyết định lớn và chưa từng có, (Brown v Board of Education, 1954), Tòa án Tối cao cuối cùng đã phán quyết rằng sự phân biệt không bao giờ có thể bằng nhau.

- Năm 1955, Rosa park từ chối nhường ghế xe buýt của mình cho một người da trắng, truyền cảm hứng cho cuộc tẩy chay xe buýt ở Montgomery, Alabama.

- Năm 1957, chín học sinh da đen, với sự bảo vệ của quân đội, đã đến một trường học da trắng ở Little Rock, Arkansas.

- Năm 1963, sau các chiến dịch ngồi xuống (da đen ngồi xuống ở các nhà hàng chỉ phục vụ người da trắng) ở các nhà hàng, Freedom Rides (Những chuyến xe tự do) trên các xe buýt liên bang và các cuộc tuần hành vì quyền công dân đẫm máu - một phần tư triệu người đã diễu hành đến Đài tưởng niệm Lincoln để nghe bài phát biểu của 'Tôi có một giấc mơ'.


Phong trào dân quyền đã cho người Mỹ da đen bình đẳng hợp pháp:


- Đạo luật Dân quyền (1964) làm phân biệt chủng tộc trong trường học, nơi công cộng hoặc công việc, bất hợp pháp.

- Đạo luật Quyền bỏ phiếu (năm 1965) đã cho tất cả người da đen bỏ phiếu.

- Đạo luật Nhà ở Công bằng (1968) đã cấm phân biệt đối xử trong nhà ở.


Tuy nhiên, người Mỹ da đen không đạt được sự bình đẳng về kinh tế, và vẫn là một nhóm thiệt thòi về mặt xã hội.


Sau Chế độ Nô lệ

Chế độ nô lệ bị bãi bỏ ở Mỹ vào năm 1865, sau một cuộc nội chiến đẫm máu.

Nhưng cuộc sống của người da đen vẫn không cải tiến:


- Luật 'Jim Crow' đã được thông qua ở các bang miền nam. Họ từ chối người da đen quyền bình đẳng. Người da đen và người da trắng bị tách biệt. Người da đen không được phép sử dụng các cơ sở công cộng 'chỉ dành cho người da trắng' như trường học và công viên.

- Ku Klux Klan được thành lập. Được thiết lập trong quá trình tái thiết miền Nam sau Nội chiến năm 1865, nó nhằm mục đích thúc đẩy 'quyền lực tối cao' bằng cách đe dọa, tấn công và nới lỏng người da đen.

- Nghèo đói là một vấn đề lớn. Người da đen chỉ làm được những công việc tồi tệ nhất trong xã hội. Nhiều phụ nữ da đen đã làm người hầu cho người da trắng.

- Cuộc bạo loạn liên quan đến màu da đã bùng lên. Thỉnh thoảng những người da trắng sẽ bạo loạn và tấn công những người da đen như ở Detroit năm 1943.


Dần dần, người Mỹ da đen bắt đầu thách thức vị thế hạng hai của họ:


- Năm 1909, Hiệp hội Quốc gia vì sự Tiến bộ của Người Da màu (NAACP) được thành lập để chống lại sự phân biệt đối xử bằng cách thách thức nó tại tòa án.

- Trong những năm 1920 và 1930, Sự Phục hưng ở Harlem (Trung tâm nghệ thuật của người da đen ở New York) dẫn đến người Mỹ da đen nhìn vào lịch sử của chính họ và bắt đầu kết nối với cội nguồn châu Phi của họ. Các nhà văn da đen như Langston Hughes và Zora Neale Hurston đã viết sách và thơ ca khám phá và tôn vinh văn hóa da đen.

- Trong Chiến tranh thế giới thứ hai, người Mỹ da đen đã dũng cảm chiến đấu để bảo vệ Hoa Kỳ cũng như người Mỹ da trắng. Tuy nhiên, nhiều binh sĩ da đen phải đối mặt với bạo lực và lạm dụng khi họ trở về Hoa Kỳ. Quân đội Hoa Kỳ cuối cùng đã cho phép những người lính da đen và trắng phục vụ cạnh nhau vào năm 1948.

- Năm 1942, James Farmer thành lập Đại hội Bình đẳng chủng tộc (CORE) để thách thức trực tiếp sự phân biệt chủng tộc bằng hành động phi bạo lực.

- Năm 1957, Martin Luther King Jr đã thành lập Hội nghị Lãnh đạo Kitô giáo miền Nam (SCLC) để đấu tranh cho các quyền dân sự bằng các cuộc tuần hành và biểu tình ôn hòa.


Hậu quả của phong trào dân quyền

- Năm 1964, Martin Luther King Jr đã giành giải Nobel Hòa bình vì sử dụng phi bạo lực và công việc giúp công lý xã hội của mình cho người Mỹ da đen và những người bị áp bức trên khắp thế giới. Ngày thứ 2 trong tuần thứ ba của tháng 1 ở Mỹ là Ngày Martin Luther Jr King, một ngày lễ quốc gia.

- Bạo lực da trắng, như đã từng thấy khi những người biểu tình da đen ôn hòa bị chó cảnh sát tấn công ở Birmingham, Alabama đã buộc chính phủ Hoa Kỳ phải bước vào để trao cho người da đen quyền của họ:

- Đạo luật Dân quyền (1964) đã làm phân biệt chủng tộc trong trường học, nơi công cộng và công việc, bất hợp pháp.

- Đạo luật về quyền bỏ phiếu (năm 1965) đã khiến cho việc giới hạn số người bỏ phiếu là bất hợp pháp. Một số tiểu bang đã sử dụng bài kiểm tra đọc viết để thử và ngăn người da đen bỏ phiếu vì nhiều người da đen bị hạn chế tiếp cận giáo dục.

- Đạo luật Nhà ở Công bằng (1968) đã cấm phân biệt đối xử trong nhà ở.

- Năm 2008, một người Mỹ da đen, Barack Obama, trở thành Tổng thống Hoa Kỳ.


Dân quyền không mang lại cho người Mỹ da đen sự thịnh vượng hay việc làm. Người Mỹ da đen - đặc biệt là người da đen trong khu nghèo trong thị trấn - vẫn nghèo và tức giận vì họ vẫn phải chịu sự phân biệt đối xử, quấy rối của cảnh sát và mức sống thấp. Các quyền cơ bản đã được hứa cho nhiều người Mỹ da đen không được nhìn thấy. Do đó, các nhóm như Black Panthers (Báo Đen) đã tìm cách chuyển Phong trào Dân quyền sang một cấp độ khác bằng cách khuyến khích các cộng đồng da đen tự lập bằng cách thiết lập các doanh nghiệp, nhà ở và giáo dục cũng như kiểm soát các cộng đồng của chính họ.


Năm 1968, Martin Luther King Jr bị ám sát. Điều này dẫn đến một làn sóng bạo loạn đã phá hủy nhiều cộng đồng da đen trên khắp các thành phố của Mỹ. Một số cộng đồng này không bao giờ phục hồi. Cho đến ngày nay, nghèo đói, bạo lực và phân biệt đối xử với người da đen vẫn tiếp tục.


Tiếp theo là đâu?


Vào những năm 1980, các nghiên cứu địa phương đã đảo ngược cách giải thích 'anh hùng' này về lịch sử quyền công dân. Họ cho thấy Phong trào Dân quyền được xây dựng 'từ dưới lên', qua hàng ngàn hành động địa phương của các nhà thờ da đen và các tổ chức cộng đồng, từ đó một số vấn đề, như tẩy chay xe buýt Montgomery, đã trở thành tin tức quốc gia.


Vào những năm 1990, các nhà sử học bắt đầu nhận ra rằng Phong trào Dân quyền không phải chỉ là câu chuyện giữa 'những người da trắng độc ác chiến đấu với những người da đen cao quý'. Họ cũng bắt đầu chú ý nhiều hơn đến các loại hoạt động xã hội khác nhau của người da đen- ví dụ như các chiến dịch liên minh và môi trường - và vai trò của phụ nữ da đen, và của các nhóm thiệt thòi khác như người Mỹ bản địa, người Mỹ gốc Tây Ban Nha, và người Mỹ Latinh.


Các nghiên cứu gần đây đã chỉ ra rằng những thách thức của người da đen đối với sự phân biệt đối xử không xuất hiện với ông Martin Luther King Jr vào những năm 1950, nhưng đã bắt đầu từ những năm 1860.


Phong trào dân quyền ở Mỹ đã truyền cảm hứng cho các cuộc biểu tình của NICRA ở Bắc Ireland trong những năm 1960. Bạn có thể muốn so sánh chúng với các nỗ lực khác trong lịch sử để buộc chính quyền trao quyền bình đẳng và quyền lợi cho những nhóm bị loại trừ, ví dụ như Cuộc nổi dậy của Nông dân và phong trào quyền bầu cử của phụ nữ.


Phong trào dân quyền ở Hoa Kỳ cũng rất giống với Phong trào dân quyền ở Nam Phi, nơi được lãnh đạo bởi Nelson Mandela, mọi người đã cố gắng để có được sự bảo vệ bình đẳng từ chính phủ phân biệt chủng tộc thực thi chính sách phân biệt chủng tộc. Giống như ở Hoa Kỳ, người da đen ở Nam Phi bị tách biệt (với vùng đen và vùng trắng trên khắp đất nước nơi chỉ có một chủng tộc có thể sống) và người da đen bị phân biệt đối xử.

Subscribe to Our Newsletter

1024px-Vox_logo.svg.png