Những điều bạn có thể chưa biết về Lễ Tạ Ơn

Everything You Learned About Thanksgiving Is Wrong

By Maya Salam, on 11-21-2017


Không cố tình làm mất vui cuộc diễu hành của ngày Lễ Tạ Ơn đâu nhưng mà câu chuyện về Lễ Tạ Ơn đầu tiên mà khá nhiều người được biết đó là khi người Pilgrims* và người Mỹ bản địa ăn cùng nhau món gà tây nổi tiếng, câu chuyện này không hoàn toàn là sự thật.


*: những người di dân đầu tiên qua Bắc Mỹ từ Anh Quốc

Tranh “Lễ tạ ơn đầu tiên tại Plymouth,” năm 1914, bởi Jennie Augusta Brownscombe


Sự thật và chuyện hư cấu về Lễ Tạ Ơn đã bị nhồi nặn biết bao nhiêu năm như là món khoai tây nghiền rưới nước sốt thịt, và để mà tách nó ra thì khá là khó.


Lỗi ở sách giáo khoa với các chi tiết khá là mơ hồ, ngắn gọn và không phù hợp ngữ cảnh dẫn đến thông tin không được chính xác; sách dành cho trẻ em được đơn giản hoá đến mức trở thành phiên bản có hậu hoặc được chuyển thể thành phim hoạt hình như là “The Mouse on the Mayflower,,” được phát sóng vào năm 1968, không những gây hiểu lầm về cả một thế hệ mà còn áp đặt một loạt các định kiến đáng xấu hổ.


Đặt biệt là sách giáo khoa ở tầng lớp trung học khá là dở về việc dạy lịch sử minh bạch bằng cách chỉ cho học sinh học thuộc lòng những chi tiết trong lịch sử ngay cả khi những chi tiết đó không rõ ràng, ông James W. Loewen, nhà xã hội học và là tác giả của cuốn sách “Lies My Teacher Told Me: Everything Your American History Textbook Got Wrong.”

lên tiếng rằng:


“Tư duy đó đã ngấm vào mọi thứ họ muốn nói và dĩ nhiên trong đó Lễ Tạ Ơn.”


Cột mốc thời gian tương đối


Thuyền Mayflower đã đưa những người Pilgrims đến Bắc Mỹ từ Plymouth, Anh Quốc, vào năm 1620, và họ cập cảng tại Plymouth, bang Massachusetts, nơi mà họ thiết lập thuộc địa. Năm 1621, họ ăn mừng một vụ thu hoạch thành công bằng một buổi tiệc kéo dài ba ngày có sự tham gia của các thành viên của bộ lạc Wampanoag. Từ mốc sự kiện này đã phát sinh ra Lễ Tạ Ơn như mọi người được biết.

Các thành viên của Plymouth 400, một tổ chức phi lợi nhuận cho rằng câu chuyện về Lễ Tạ ơn bắt đầu vào năm 1614 khi Tisquantum, được gọi là Squanto, và những người bản địa khác bị bắt, đưa đến châu Âu và bán làm nô lệ.


Nhưng phải đến những năm 1830, sự kiện này mới được gọi là Lễ Tạ Ơn đầu tiên bởi những người New England, họ nhìn lại và cho rằng ngày này giống với phiên bản ngày lễ của họ,

Kate Sheehan, phát ngôn viên của Plimoth Plantation, một bảo tàng lịch sử tại Plymouth, cho biết.


Ngày lễ này được chính thức công bố cho đến năm 1863, khi Tổng thống Abraham Lincoln tuyên bố đây là một cách ghi ơn cho những chiến thắng trong Nội chiến ở Vicksburg, Miss., và Gettysburg, Pa.


Hơn nữa, nói rằng đây là “Lễ Tạ Ơn đầu tiên” cũng không đúng vì cả xã hội người Mỹ bản địa và châu Âu đã tổ chức các lễ hội để ăn mừng vụ thu hoạch thành công trong nhiều thế kỷ, ông Loewen nói.


Một quan điểm phản đối phổ biến cho rằng Lễ Tạ Ơn đầu tiên bắt nguồn từ cuộc thảm sát người Pequot vào năm 1637, đỉnh điểm của cuộc Chiến tranh Pequot. Mặc dù đúng là một ngày tạ ơn đã được ghi nhận ở Vịnh Massachusetts và các thuộc địa của Plymouth sau đó, nhưng không chính xác khi nói rằng đó là cơ sở cho Lễ Tạ Ơn hiện đại của chúng ta, bà Sheehan nói.

Tảng đá Plymouth trong Công viên Nhà nước Tưởng niệm người Pilgrims ở Plymouth, Thánh lễ. Tảng đá, được gọi là "bãi đáp của những người Pilgrims," không được đề cập trong các tác phẩm gốc của người Pilgrims. Thay vào đó, nó là một phần lịch sử truyền miệng của khu vực. Hình: Erik Jacobs từ The New York Times.


Và ông Loewen khẳng định rằng Plymouth đã là một ngôi làng với những cánh đồng bát ngát trong mùa xuân khi người Pilgrims tìm được. “Một nơi tuyệt vời để định cư,” ông nói thêm. “Tại sao nơi này lại hoang vắng? Bởi vì từng người bản xứ sống ở đó đều là một xác chết. Bệnh dịch đã giết sạch họ.”


Không phải là về tự do tôn giáo


Câu chuyện kể rằng những người Pilgrims đến đây vì họ tìm kiếm tự do tôn giáo, nhưng điều đó không hoàn toàn đúng, ông Loewen nói.

Những người Pilgrims đã có quyền tự do tôn giáo ở Hà Lan, nơi họ đặt chân đến đầu tiên vào đầu thế kỷ 17. Giống như những người định cư Jamestown, Va., vào năm 1607, Những người Pilgrims đến Bắc Mỹ để kiếm tiền, ông Loewen nói thêm: “Họ cũng đến đây để thiết lập một chế độ thần quyền tôn giáo, mà họ đã có. Điều này không hoàn toàn giống với việc đến đây vì tự do tôn giáo. Ngược lại khá giống như đến đây để chống lại sự tự do tôn giáo.”


Ngoài ra, người Pilgrims không bao giờ gọi họ là người Pilgrims. Ông Loewen nói rằng họ là những người ly khai. Thuật ngữ Pilgrims chỉ xuất hiện cho đến khoảng năm 1880.


Không có bằng chứng cho thấy người bản xứ đã được mời


Quan niệm sai lầm phổ biến nhất có thể là những người Pilgrims đã mời những người Mỹ bản địa đến buổi tiệc vì đã giúp họ gặt hái mùa màng. Sự thật về việc tất cả mọi người đã kết thúc bữa tiệc cùng nhau như thế nào vẫn chưa được biết.

“Biên bản viết bằng tiếng Anh không nhắc đến lời mời, và các chuyện truyền miệng từ Wampanoag dường như không hề nhắc đến sự kiện này,” bà Sheehan nói. Nhưng có những lý do mà thủ lĩnh Wampanoag có thể đã ở đó, bà Sheehan nói thêm: “Người dân của họ đã trồng trọt ở phía bên kia của con suối từ thuộc địa. Có cơ sở là sau khi thu hoạch được thu hoạch, họ đã thực hiện các cuộc liên lạc ngoại giao.”

Đúng là lễ kỷ niệm là một khoảnh khắc đặc biệt giữa các nền văn hóa, với thức ăn, trò giải trí và lời cầu nguyện.


Cuộc diễu hành Ngày Lễ Tạ ơn ở Plymouth, Mass., Vào năm 2012. Hình: Charlie Mahoney từ The New York Times


Tuy nhiên, những xung đột gây chết người xảy ra sau đó đã tạo ra một dòng điện ngầm được che chắn, ông Loewen nói. Tuy nhiên, “chúng ta cũng có thể tiếp nhận những mảnh ghép của công lý và chủ nghĩa lý tưởng, và nhiều thứ nữa đến lúc mà chúng ta tìm thấy điều đó trong quá khứ của mình để nhận ra và ghi công cho họ,” ông nói.


Vai trò của Squanto rất phức tạp


Tisquantum, được gọi là Squanto, đã đóng một vai trò lớn trong việc giúp đỡ những người Pilgrims, như trẻ em đã được dạy. Dân tộc của ông, Patuxet, một ban nhạc của bộ lạc Wampanoag, đã sống trên nơi mà những người Pilgrims định cư. Khi họ đến, ông ấy đã trở thành người phiên dịch cho họ về ngoại giao và thương mại với những người bản địa khác, và chỉ cho họ phương pháp hiệu quả nhất để trồng ngô và những vị trí tốt nhất để câu cá, bà Sheehan nói.


Đó thường là lúc bài học kết thúc, nhưng đó chỉ là một phần nhỏ trong câu chuyện của ông ấy.


Sheehan cho biết ông bị người Anh bắt vào năm 1614 và sau đó bị bán làm nô lệ ở Tây Ban Nha. Ông ấy đã dành vài năm ở Anh, nơi ông học tiếng Anh. Ông trở lại New England vào năm 1619, chỉ để tìm thấy toàn bộ bộ lạc Patuxet của mình đã chết vì bệnh đậu mùa. Ông đã gặp những người Pilgrims vào tháng 3 năm 1621.


Không có bằng chứng cho thấy gà tây đã được bày ra


Không có dẫn chứng nào đề cập đến gà tây vào năm 1621, và đã không có bánh trong buổi tiệc. Những người định cư thiếu bơ và bột mì để làm vỏ bánh, và họ không có lò để nướng. Điều được biết là những người Pilgrims đã thu hoạch mùa màng và Wampanoag đã mang theo năm con nai.


Tom Begley, trợ lý điều hành tại Plimoth Plantation, cho biết: “Có những nguồn gốc chính viết về gà tây hoang dã có nhiều ở khu vực vào mùa thu, nhưng họ không đề cập cụ thể liệu chúng có ở Lễ Tạ Ơn đầu tiên hay không,” Tom Begley, trợ lý điều hành tại Plimoth Plantation cho biết.

Không chắc rằng gà tây đã được bày ra vào năm 1621, nhưng các loài gà khác, chẳng hạn như vịt, có thể đã được như vậy. Hình: Melina Hammer từ The New York Times

Tuy nhiên, các chuyên gia đồng ý rằng chắc chắn có một số gà hoang dã - có thể là ngỗng, vịt hoặc gà tây - được phục vụ cùng với thịt nai do những người đàn ông bản địa mang đến, ông nói, vì đó là những món ăn duy nhất được đề cập rõ ràng. Ông nói: “Tuy nhiên, không có bằng chứng trực tiếp nào chứng minh rằng gà tây đã được phục vụ trong lịch sử.”


Thực đơn cũng có thể bao gồm bột ngô, bí ngô, succotash và nam việt quất. Không có khoai lang ở Bắc Mỹ vào thời điểm đó.


Trái ngược với sự miêu tả phổ biến, có khoảng 90 người bản xứ tham dự, gần gấp đôi số lượng người Pilgrims theo một số ghi chép.


Người dịch: Tegan Tran

Biên tập: Tuan Nguyen